5S thất bại ở đâu

Phần lớn chương trình 5S trong nhà máy Việt Nam dừng ở hai chữ S đầu: dọn sạch một đợt rồi trở lại như cũ sau ba tuần. Nguyên nhân thường là chỉ giao 5S cho bộ phận sản xuất, trong khi khu vực phát sinh lộn xộn nhiều nhất — kho, khu tập kết, lối xe nâng — lại do tổ bốc xếp vận hành.

Năm chữ S và phần việc của tổ bốc xếp

Seiri — Sàng lọc

Tách pallet hỏng, bao bì rách, hàng tồn không rõ nguồn ra khỏi khu sản xuất. Dán thẻ đỏ, tập kết về một khu chờ xử lý trong 7 ngày.

Seiton — Sắp xếp

Kẻ vạch vàng cho lối đi, vạch xanh cho khu đặt pallet, vạch đỏ cho khu chờ kiểm tra. Mỗi vị trí có mã và biển treo. Tổ bốc xếp là người đặt hàng đúng ô — nếu vạch không rõ, họ sẽ đặt theo thói quen.

Seiso — Sạch sẽ

10 phút cuối ca: quét khu vực làm việc, gom màng co và dây đai, lau vết dầu ở lối xe nâng. Ghi vào bảng phân công theo tên, không giao chung chung.

Seiketsu — Săn sóc

Chuẩn hóa bằng ảnh: chụp trạng thái đạt chuẩn của từng khu, dán ngay tại chỗ để người mới nhìn là biết.

Shitsuke — Sẵn sàng

Kiểm tra chéo hằng tuần, chấm điểm và công bố. Duy trì được hay không phụ thuộc gần như hoàn toàn vào bước này.

Bảng kiểm tra hàng tuần (rút gọn)

  • Lối đi có bị hàng lấn chiếm không?
  • Pallet hỏng có nằm trong khu sản xuất không?
  • Mọi pallet có nằm trong ô vạch không?
  • Bình chữa cháy, tủ y tế có bị che chắn không?
  • Rác bao bì có được gom cuối ca không?
  • Biển chỉ dẫn còn đọc được không?

Kết quả đo được

Ở các nhà máy chúng tôi cung ứng nhân công dài hạn, sau 3 tháng duy trì 5S nghiêm túc, thời gian tìm hàng giảm rõ rệt và số vụ va quệt xe nâng giảm hẳn — hai chỉ số nên đưa vào báo cáo để chương trình không bị xem là "việc dọn dẹp".